De bedreigde zwaan is een schilderij van de Nederlandse kunstschilder Jan Asselijn, het wordt gezien als zijn grootste meesterwerk. De witte zwaan verdedigd fanatiek haar nest met eieren. Het werk heeft tegenwoordig een allegorische betekenis. De bedreigde witte zwaan staat symbool voor Johan de Witt, die (het nest met de eieren) Holland beschermt tegen de vijanden van de staat, Willem III van Oranje (de zwemmende hond). Nederland was destijds namelijk nog een republiek, de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Holland was nog niet meer dan een gewest ter grote van een gemiddelde provincie. Met deze interpretatie is het schilderij in 1800 aangekocht door de nationale kunstgalerie, zo heette het Rijksmuseum vroeger. Jan Asselijn maakte het schilderij rond 1650, twee jaar voor zijn dood. De bedreigde zwaan is geschilderd op doek met olieverf. Aan het schilderwerk zijn, na het overlijden van Asselijn, drie teksten toegevoegd. Onder de knobbelzwaan staat “DE RAAD=PENSIONARIS” waarmee verwezen word naar De Witt. Op een ei staat geschreven, “Holland”. Boven de zwemmende hond staat geschreven “DE VIAND VAN DE STAAT” wat verwijst naar het koningshuis, en dan met name Willem III van Oranje Nassau. Men was bang voor de gegroeide macht van Oranje en de dreigende oorlogsdreiging die hiermee gepaard ging. Wie de opschriften heeft toegevoegd is onbekend. Het werk wat door ons wordt aangeboden is een digitaal verbeterde versie van het origineel. De pixels zijn verwijderd waardoor de afbeelding haarscherp is, ook zijn de opschriften verwijderd waardoor het werk weer in originele staat is teruggebracht.

Credits: Jan Asselijn, Rijksmuseum, objectnummer SK-A-4
1640 – 1650